Introduzzjoni għas-saħħa u s-sikurezza
Is-Saħħa u s-Sigurtà

Hemm ħafna perikli ġeneriċi li jistgħu jinqalgħu waqt il-proċedura ta’ eżaminazzjoni u ta’ teħid ta’ kampjuni. Hemm ukoll perikli speċifiċi rilevanti għal ċerti oġġetti.

Għandek tieħu approċċ proattiv sabiex tħares is-sigurtà tiegħek stess u dik ta’ persuni oħrajn li jkunu qegħdin jaħdmu miegħek jew li inti responsabbli għalihom.

Għandek tara wkoll li ma tesponix lil persuni oħrajn għal riskji akbar kemm permezz tal-kontaminazzjoni tal-oġġetti jew, b’riżultat tal-azzjoni tiegħek stess, billi tħalli l-oġġetti fi stat perikoluż.

Il-prattiċi tajbin tas-saħħa u tas-sigurtà huma r-responsabbiltà ta’ kulħadd. Il-leġiżlazzjoni nazzjonali tiddetta kif jiġu implimentati l-politiki tiegħek tas-saħħa u tas-sigurtà. Madankollu, bħala gwida, kull sistema għandha tinkludi:

• politika ddikjarata dwar ir-responsabbiltà individwali u korporattiva għas-sigurtà;
• sett ta’ valutazzjonijiet tar-riskji għall-postijiet u x-xogħol li jkun qed isir, li jidentifikaw il-perikli u l-kontromiżuri;
• gwidi ta’ prattika ta’ xogħol mingħajr periklu li jagħtu rakkomandazzjonijiet speċifiċi dwar proċeduri ta’ sigurtà għat-tlestija tax-xogħol;
• proċedura ta’ rappurtar ta’ inċidenti li tippermetti li t-tagħlim u r-reazzjonijiet li jirriżultaw minnhom jiddaħħlu fil-valutazzjonijiet tar-riskju u fil-gwidi ta’ prattika ta’ xogħol mingħajr periklu;
• reviżjonijiet regolari li jiżguraw li l-valutazzjonijiet tar-riskju u l-gwidi ta’ prattika ta’ xogħol mingħajr periklu jinżammu aġġornati (mill-inqas darba fis-sena — jew wara xi bidla li taffettwa s-saħħa u s-sigurtà).

Meta wieħed ikun qed jaħdem f’ambjenti perikolużi hija prattika tajba li x-xogħol isir f’timijiet ta’ mill-inqas żewġ persuni. Tista’ tħaddem ukoll sistema ta’ ‘sieħeb’ fejn żewġ uffiċjali jkunu responsabbli għas-sigurtà ta’ xulxin. Taħriġ bażiku fl-ewwel għajnuna mogħti lill-persunal kollu jippermettilhom jagħtu għajnuna f’waqtha lil xi kollega f’diffikultà.

Il-valutazzjonijiet tar-riskju jistgħu jkopru kemm post kif ukoll proċedura. Dawn għandhom ikopru l-perikli kollha possibbli u l-kontromiżuri. Għandek tagħmel valutazzjonijiet tar-riskju għal kull post fejn isir it-teħid tal-kampjuni. Ikunu meħtieġa valutazzjonijiet oħrajn tar-riskju għal ċerti tipi ta’ oġġetti li joħolqu periklu speċifiku (eż. qamħ f’massa — sensitizzatur respiratorju).

Il-valutazzjoni tar-riskju hija proċess għall-ġestjoni u l-kontroll tas-saħħa u s-sigurtà permezz ta’:

• l-identifikazzjoni tal-periklu;
• il-valutazzjoni tar-riskju;
• l-introduzzjoni ta’ miżuri preventivi u protettivi sabiex jitnaqqas jew jiġi eliminat ir-riskju;
• ir-reviżjoni tal-miżuri ta’ kontroll sabiex tiżgura li jkunu għadhom adattati.

Kopji tal-valutazzjonijiet tar-riskju għandhom ikunu disponibbli għal kull min jidħol jew jaħdem fiż-żona u għandhom ikunu riveduti kull sena jew meta sseħħ xi bidla li taffettwa l-post jew il-proċedura.

Jistgħu jintużaw valutazzjonijiet tar-riskju ġeneriċi bħala bażi għall-valutazzjonijiet tar-riskju lokali. Eżempju ta’ valutazzjoni tar-riskju huwa mogħti fl-Appendiċi A. L-amministrazzjoni nazzjonali tiegħek tista’ tuża formoli jew proċeduri differenti iżda l-prinċipju għandu jibqa’ l-istess. Gwida addizzjonali dwar il-valutazzjoni tar-riskju tista’ tinstab fuq: http://osha.europa.eu/en/topics/riskassessment/guidance.pdf

Bosta proċeduri ta’ teħid ta’ kampjuni jipproduċu oġġetti jew materjal li jitħassru jew li ma jintużawx bħala parti mill-kampjun, iżda li ma jkunux jistgħu jiġu rritornati mal-merkanzija. Kull każ għandu jiġi kkunsidrat fid-dawl tal-kriterji li ġejjin:

• Is-saħħa u s-sigurtà — tixrid jew porzjonijiet mhux użati ta’ żjut, spirti u kimiċi perikolużi meħuda mill-kunsinna għandhom jintremew b’mod sigur, waqt li wieħed iżomm f’moħħu kwalunkwe informazzjoni fuq l-SDS;
• L-iġjene fl-ikel — porzjonijiet mhux użati ta’ kampjuni tal-ikel għandhom jintremew b’mod li ma jidħlux fil-katina tal-ikel u lanqas ma jikkontaminaw id-drenaġġ jew il-provvisti tal-ilma. Ikel mormi bħal dan għandu jiġi protett minn annimali gerriema jew annimali oħrajn li jieklu l-karonja;
• Il-linji gwida nazzjonali u l-proċeduri lokali (fil-bini tan-negozjant) li jagħtu dispożizzjonijiet speċifiċi għat-tixrid u l-iskart.

Għandek tiftiehem dwar il-prattiki standard ta’ xogħol mingħajr periklu mal-maniġers u/jew ma’ esperti tas-saħħa u s-sigurtà għal postijiet u proċeduri partikolari. Dawn għandhom jinkludu x-xogħol fi jew fuq:

• friżers;
• is-saqaf ta’ bawżers tat-triq/ferrovjarji jew kontejners oħrajn tal-massa;
• l-immaniġġjar ta’ qamħ f’massa;
• il-bini tan-negozjanti (jiġifieri postijiet li wieħed ma jkunx familjari magħhom);
• żoni fejn ikunu qegħdin jitħaddmu krejnijiet u trakkijiet bil-fork-lift;
• terminals tal-kontejners;
• terminals ta’ tagħbija/ta’ ħatt;
• terminals ferrovjarji.

Din il-lista mhijiex eżawrjenti.

Il-prattiki ta’ xogħol mingħajr periklu jistgħu jkopru aspetti bħal:

• it-tagħmir personali protettiv li għandu jintuża;
• in-notifika tal-operatur;
• l-iżgurar li dejjem hemm kollega jew operatur preżenti sabiex jiżgura s-sigurtà tiegħek;
• il-proċeduri għall-aċċess għall-post;
• it-tagħmir għat-teħid tal-kampjuni;
• il-proċeduri ta’ teħid ta’ kampjuni.

Din il-lista mhijiex eżawrjenti.

Eżempju ta’ gwida ta’ prattika ta’ xogħol mingħajr periklu huwa mogħti fl-Appendiċi B. L-amministrazzjoni nazzjonali tiegħek tista’ tuża formoli jew proċeduri differenti iżda l-prinċipju għandu jibqa’ l-istess.

Is-sinjali u t-tikketti huma pprovduti sabiex jipproteġu s-saħħa u s-sigurtà tiegħek u dik tan-nies li jaħdmu miegħek u madwarek. Għandek tosserva s-sinjali f’kull ħin u tieħu kwalunkwe prekawzjoni.

Id-Direttivi Ewropej ġew adottati sabiex jistandardizzaw is-sinjali ta’ sigurtà u ta’ twissija. Madankollu, is-sinjali eżistenti jistgħu ma jaqblux mad-disinni l-ġodda. Jekk ma tifhimx eżatt xi jfisser sinjal għandek dejjem tfittex il-parir tal-persuna responsabbli għas-saħħa u s-sigurtà fil-post tiegħek, kemm jekk huwa port, moll, maħżen kif ukoll abbord bastiment jew ajruplan.

In-Nazzjonijiet Uniti introduċew sistema internazzjonali ta’ identifikazzjoni għall-materjal perikoluż u din tigi użata globalment.

Għaldaqstant din it-taqsima tagħti ħarsa ġenerali lejn it-tipi ta’ sinjali użati u lejn it-tifsira ġenerali tagħhom.

Sinjal ta’ projbizzjoni jfisser li l-azzjoni jew l-attività indikata hija pprojbita. Għandek tobdi dawn is-sinjali f’kull ħin. Xi wħud juru biss simbolu, oħrajn ikollhom kitba ta’ spjegazzjoni taħthom.

Tpejjipx	Ilma mhux tajjeb għax-xorb	L-ebda aċċess pedonali

Jekk tonqos li tobdi dawn is-sinjali tista’ tqiegħed lilek innifsek u lill-oħrajn f’riskju ta’ korriment jew mewt.

Is-sinjali ta’ twissija huma maħsuba sabiex javżawk dwar il-possibbiltà ta’ xi periklu. Il-periklu jista’ jkun intermittenti jew permanenti. Is-sinjal ikun qiegħed hemm sabiex ifakkrek dwar il-possibbiltà tal-periklu.

Twissija Ġenerali	Kawstiku jew aċiduż	Kesħa estrema

Għandek tikkunsidra l-periklu u tieħu l-prekawzjonijiet meħtieġa. L-ewwel sinjal ta’ hawn fuq jagħti twissija ġenerali — wieħed jista’ jżid xi kliem li jispjega periklu li ma jkunx kopert mis-simboli rikonoxxuti jew li jwissi dwar xi firxa ta’ perikli.

Is-sinjali obbligatorji jindikaw miżura ta’ sigurtà speċifika li għandek tieħu qabel tidħol fiż-żona indikata jew tkompli bix-xogħol tiegħek. Jekk tonqos li tosserva dawn is-sinjali tista’ tqiegħed lilek innifsek f’riskju ta’ korriment immedjat u/jew problemi tas-saħħa fit-tul.

Jekk it-tagħmir xieraq ma jkunx disponibbli m’għandekx tkompli x-xogħol.

protezzjoni tal-għajnejn	Protezzjoni għar-ras	Protezzjoni tal-widnejn	High Visibility Clothing

Bħal fil-każ ta’ sinjali oħrajn, jista’ jkun jew ma jkunx hemm spjegazzjoni taħt (eżempji oħra huma murija hawnhekk).

Minbarra s-sinjali ta’ projbizzjoni, ta’ twissija u s-sinjali obbligatorji, hemm varjetà ta’ sinjali ta’ sigurtà, inklużi sinjali li jindikaw il-ħruġ tal-emerġenza f’każ ta’ nirien, sinjali tal-ewwel għajnuna u sinjali ta’ tagħmir għat-tifi tan-nar.

kit tal-ewwel għajnuna	ħasil tal-għajnejn	doċċa	apparat għat tifi tan- nar	Ħruġ ta' Emerġenza	rotta ta' ħruġ

Bħal fil-każijiet preċedenti, is-sinjal jista’ jkun fih xi kliem. Għandek iżżomm f’moħħok il-pożizzjoni ta’ dawn is-sinjali qabel tibda x-xogħol. Il-proċeduri u l-ħruġ sigur f’każ ta’ nirien għandhom ikunu inklużi fil-valutazzjoni tar-riskju u fil-gwidi ta’ prattika ta’ xogħol mingħajr periklu.

Peress li l-oġġetti jiġu ttrasportati madwar id-dinja kollha, is-sinjali u t-tikketti użati fuq il-kimiċi u l-oġġetti perikolużi meta jkunu ttrasportati ġew miftiehma fin-Nazzjonijiet Uniti taħt is-Sistema Armonizzata Globalment ta’ Klassifikazzjoni u Tikkettar tas-Sustanzi Kimiċi (GHS). Ir-Regolament (KE) Nru 1272/2008 dwar il-klassifikazzjoni, it-tikkettar u l-ippakkjar ta’ sustanzi u taħlitiet (CLP) għamel il-leġiżlazzjoni Ewropea konformi ma’ dawn ir-regoli u jikkontribwixxi għall-għan tal-GHS li l-istess perikli għandhom ikunu deskritti u tikkettati bl-istess mod fid-dinja kollha. Ir-Regolament dwar is-CLP juża kriterji ta’ klassifikazzjoni u metodi ta’ tikkettar miftiehma internazzjonalment u ser jikkumplimenta r-Regolament REACH rigward ir-reġistrazzjoni, il-valutazzjoni, l-awtorizzazzjoni u r-restrizzjoni tas-sustanzi kimiċi (Regolament (KE) Nru 1907/2006).

Flimkien mal-pakkett ta’ kompromess għar-Regolament dwar is-CLP, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill adottaw żewġ atti relatati li jkomplu jadattaw il-leġiżlazzjoni tal-UE mar-regoli l-ġodda dwar il-klassifikazzjoni u t-tikkettar: id-Direttiva 2008/112/KE u r-Regolament (KE) Nru 1336/2008.


Nota: A global set of signs and symbols has been introduced (ikklikja hawnhekk għall-aktar eżempji).


Aktar eżempji ta’ sinjali tal-GHS jistgħu jinstabu fuq: http://www.unece.org/trans/danger/publi/ghs/pictograms.html

Id-dettalji kollha dwar il-GHS jistgħu jinstabu fuq is-sit elettroniku tal-Kummissjoni Ekonomika tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Ewropa (UNECE) fl-indirizz: http://www.unece.org/trans/danger/danger.html.

Aktar tagħrif dwar dan is-suġġett jista’ jinstab fuq is-sit elettroniku tal-Europa fl-indirizz: https://echa.europa.eu/-/updated-interactive-guide-on-safety-data-sheets-and-exposure-scenarios-available.

It-tikketti jistgħu jkunu jinkludu wkoll ittra kodiċi li tindika t-tip ta’ periklu speċifiku.

E	Splussiv
O	Ossidanti
F+	Jaqbad malajr ħafna
F	Jaqbad malajr
R10	Jaqbad
T+	Tossiku ħafna
T	Tossiku
Xn	Dannuż
C	Korrożiv
Xi	Irritant
R42 u/jew R43	Sensitizzant
CarcCat(1)	Karċinoġeniku
MutaCat(1)	Mutaġeniku
ReprCat(1)	Tossiku għar-riproduzzjoni
N u/jew R52, R53 u R59	Ta’ ħsara għall-ambjent

L-ADR (Accord européen relatif au transport international des marchandises Dangereuses par Route) huwa ftehim Ewropew li jirrigwarda t-trasport internazzjonali ta’ merkanzija perikoluża bit-triq li kien konkluż taħt il-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tan-Nazzjonijiet Uniti.. Dan imur lura għall-1957, iżda jiġi aġġornat b’mod regolari. Il-verżjoni attwali ġiet miftiehma fl-2019 (ECE/TRANS/215, Vol. I u II).

Il-ftehim jistabbilixxi l-kundizzjonijiet li taħthom l-oġġetti perikolużi jistgħu jiġu ttrasportati.

• L-Anness A jirregola l-merkanzija involuta, b’mod partikolari l-ippakkjar u t-tikketti tagħha.
• L-Anness B jirregola l-kostruzzjoni, it-tagħmir u l-użu ta’ vetturi għat-trasport ta’ materjali perikolużi.

L-oġġetti ttrasportati bit-triq huma maqsuma fi klassijiet ta’ perikli:

• Klassi 1: Sustanzi splussivi u artikoli li jkun fihom splussivi;
• Klassi 2: Gassijiet;
• Klassi 2.1: Gass li jaqbad (eż. butane u propane acetylene);
• Klassi 2.2: Gass li ma jaqbadx u gass mhux tossiku li aktarx jikkawża l-asfissija (fgar) (eż. nitroġenu u CO₂) jew ossidanti (eż. ossiġnu);
• Klassi 2.3: Gassijiet tossiċi (eż. klorin u fosġenu);
• Klassi 3: Likwidi li jaqbdu;
• Klassi 4.1: Solidi li jaqbdu, sustanzi awtoreattivi u splussivi solidi disensitizzati;
• Klassi 4.2: Sustanzi li jistgħu jaqbu b’mod spontanju;
• Klassi 4.3: Sustanzi li, f’kuntatt mal-ilma, jarmu gassijiet li jaqbdu;
• Klassi 5.1: Sustanzi ossidanti;
• Klassi 5.2: Perossidi organiċi;
• Klassi 6.1: Sustanzi tossiċi;
• Klassi 6.2: Sustanzi infettivi;
• Klassi 7: Materjal radjoattiv;
• Klassi 8: Sustanzi korrużivi;
• Klassi 9: Sustanzi u oġġetti perikolużi mixxellanji.

Kull entrata fil-klassijiet differenti ġiet mogħtija Numru tal-NU b’erba’ ċifri. Normalment ma jkunx possibbli li wieħed jifhem il-klassi(jiet) ta’ periklu ta’ sustanza min-numru tal-NU tagħha: ikollok tfittixhom f’tabella. L-eċċezzjonijiet għal dan huma s-sustanzi fil-Klassi 1, li n-numru tal-NU tagħhom dejjem jibda b’0.

Nota: minbarra l-ADR, hemm ftehimiet simili dwar it-trasport ta’ oġġetti bil-ferrovija u l-kanali interni:

• l-RID (ir-Regolamenti li jirrigwardaw it-Trasport Internazzjonali ta’ Merkanzija Perikoluża bil-Ferrovija) ippubblikati bħala Appendiċi Ċ għall-Konvenzjoni dwar it-Trasport Internazzjonali bil-Ferrovija (COTIF) konkluża f’Vilnius fit-3 ta’ Ġunju 1999, kif emendata l-aħħar and last amended in 2019;
• l-ADN (il-Ftehim Ewropew rigward it-Trasport Internazzjonali ta’ Oġġetti Perikolużi fuq l-Ilmijiet Interni) konkluż f’Ġinevra fis-26 ta’ Mejju 2000, kif emendat l-aħħar, and last amended in 2013.

Id-Direttiva tal-Unjoni Ewropea 2008/68 dwar it-trasport intern ta’ oġġetti perikolużi applikat ir-regoli tal-ADR, l-RID u l-ADN għall-movimenti interni kif ukoll għat-trasport internazzjonali.

TWISSIJA: Dawn il-klassijiet ta’ periklu taħt l-ADR ma jaqblux direttament mal-kategoriji ta’ periklu taħt il-GHS. Bħala regola, il-klassi jew kategorija tagħti biss indikazzjoni tat-tip ta’ periklu. Inti għandek tiċċekkja l-frażijiet H u P għal aktar informazzjoni ddettaljata dwar in-natura eżatta tal-periklu u dwar il-prekawzjonijiet li jkollok tieħu.

Kwalunkwe oġġett tikkettat bħal li jinsab f’waħda mill-klassijiet deskritti hawn fuq għandu jkun akkumpanjat minn skeda tad-dejta dwar is-sigurtà (SDS). L-SDS tipprovdi informazzjoni ddettaljata dwar is-sigurtà tal-prodott inklużi:

1. l-identifikazzjoni tas-sustanza;
2. il-kompożizzjoni/id-dejta dwar il-komposti;
3. l-identifikazzjoni tal-perikli;
4. miżuri tal-ewwel għajnuna;
5. miżuri ta’ tifi tan-nar;
6. miżuri f’każ ta’ ħruġ aċċidentali;
7. l-immaniġġjar u l-ħażna;
8. il-prekawzjonijiet kontra l-espożizzjoni u l-protezzjoni personali;
9. il-karatteristiċi fiżiċi u kimiċi;
10. l-istabilità u r-reattività;
11. informazzjoni tossikoloġika;
12. informazzjoni ekoloġika;
13. kunsiderazzjonijiet ta’ rimi;
14. informazzjoni dwar it-trasport;
15. ir-regolamenti;
16. informazzjoni oħra.

Ikklikkja hawnhekk sabiex tara eżempju ta’ skeda tad-dejta dwar is-sigurtà.

Kull skeda tad-Dejta dwar is-Sigurtà tal-Materjal jirreferi għall-frazijiet standard ta’ twissija. Dawn huma sett ta’ frażijiet għall-ħarsien u prevenzjoni mill-periklu (H u P) li ġew tradotti għall-lingwi kollha. Dan ifisser li jekk dan il kodiċi għall din il-frazi tkun murija, tkun tista tiġi miftiehma globalment. Lista kompluta tal-frażijiet H u P tista tinstab hawnhekk.

Il-frażijiet H u P qegħdin jiġu introdotti taħt is-Sistema Armonizzata Globalment (GHS) promossa mill-UNECE u taħt ir-Regolament (KE) Nru 1272/2008.

It-twissijiet, ir-restrizzjonijiet u l-miżuri ta’ prevenzjoni indikati fuq l-SDS għandhom ikunu segwiti f’kull ħin.

If you cannot establish with absolute certainty that goods are harmless and you do not have an SDS or comparable information or if there are doubts about the chemical nature of the goods you need to seek expert opinion.

See the Chapter "Goods with an unknown chemical composition" (Card in preparation).

Tista’ tingħata wkoll kard internazzjonali dwar is-sigurtà kimika (ICSC). Din fiha informazzjoni simili għal dik tal-SDS. Jekk ma jkunx hemm SDS disponibbli, l-ICSC tista’ tkun alternattiva ta’ sigurtà aċċettabbli. Madankollu, inti għandek dejjem titlob l-SDS. Ikklikkja hawnhekk sabiex tara eżempju ta’ ICSC.