Indywidualne środki ochrony dróg oddechowych
Bezpieczeństwo i higiena pracy

W ramach wykonywania obowiązków funkcjonariusz może być zmuszony pracować na obszarze, na którym może być narażony na działanie szkodliwych pyłów, dymów lub gazów lub w których prawdopodobne jest wystąpienie niedoboru tlenu (lub na oba te czynniki). Jest to najbardziej prawdopodobne podczas przeszukiwania statków.

Jeżeli nie można uniknąć takich obszarów (np. poprzez zastosowanie innych metod pracy), należy korzystać ze sprzętu ochrony dróg oddechowych.

Dostępnych jest wiele różnych rodzajów – od prostych masek przeciwpyłowych po złożone aparaty oddechowe. W niniejszej sekcji opisano maski oddechowe mające zapewniać ochronę przed szkodliwym pyłem. Aparaty oddechowe mające chronić przed dymami toksycznymi i deficytem tlenu opisano w następnej sekcji.

Należy się upewnić, że sprzęt ochrony dróg oddechowych jest odpowiedni w stosunku do zagrożeń na obszarze, w którym się pracuje. Dopiero wtedy można zadecydować o tym, jakie rodzaje sprzętu należy zastosować (zob. następna sekcja). W celu ustalenia, czy sprzęt jest odpowiedni, należy zapytać:

• czy w danej atmosferze oddychanie bez sprzętu ochrony dróg oddechowych jest bezpiecznie?; oraz
• czy substancja zanieczyszczająca powietrze jest pyłem, gazem czy oparami?

Można również uzyskać poradę ekspertów. Sekcja dotycząca substancji stwarzających zagrożenie zawiera porady dotyczące kontroli takich substancji.

Maski oddechowe stosowane w wielu administracjach oczyszczają powietrze, przepuszczając je przez filtr, który usuwa substancję szkodliwą (substancje szkodliwe). Dostępne są różne rodzaje filtrów, w zależności od zagrożeń, jakie mogą prawdopodobnie wystąpić.

Istotne jest, aby wybrać odpowiedni filtr. Zastosowanie złego rodzaju może być bardzo niebezpieczne, ponieważ nie będzie on wtedy zapewniać ochrony.

• Maska oddechowa o wysokiej wydajności: maska zakrywająca całą twarz z zaworem wydechowym i filtrami do ochrony przed pyłami toksycznymi, w tym azbestem. Uwaga – nie przed azbestem niebieskim, ponieważ jego cząsteczki są zbyt małe, aby możliwe było ich skuteczne przefiltrowanie. Dodatkowe informacje można znaleźć w sekcji dotyczącej substancji stwarzających zagrożenie.
• Jednorazowe maski oddechowe: maska wykonana z materiału filtrującego zakrywająca nos i usta, czasami wyposażona w zawór wydechowy. Takie maski oddechowe zapewniają ochronę jedynie przed szkodliwymi pyłami i tylko przez ograniczony czas.

Maski ochronne nie zapewniają ochrony przed gazami toksycznymi i mają chronić głównie przez szkodliwymi lub drażniącymi pyłami. Ich skuteczność zależy od materiału filtrującego – jeżeli go brakuje, jest uszkodzony lub zużyty, maska oddechowa nie będzie zapewniać ochrony.

• Stosowanie w wysokich temperaturach: niektóre z rodzajów masek ochronnych stają się niewygodne, gdy są noszone przez długi czas w ciepłym środowisku.
• Stosowanie masek ochronnych p/pyłowych: przed wejściem do strefy, w której panuje atmosfera pyłowa, zawsze należy się upewnić, że posiada się odpowiednią maskę oddechową i filtr. Pamiętaj: na danym obszarze może występować również niedobór tlenu – maska ochronna nie zapewni przed nim ochrony.

Filtry w maskach ochronnych w końcu zapychają się pyłem i wtedy oddychanie staje się trudniejsze. Należy wymieniać filtry (poza skażoną atmosferą) zgodnie z zaleceniami wytwórcy.

Pamiętaj: niektóre maski ochronne z wkładami filtrującymi mają zalecany okres „maksymalnego użycia”. Dana osoba powinna się upewnić, że zna to zalecenie i przestrzega go.

Należy stosować maski ochronne zawsze, gdy konieczna jest praca w atmosferach pyłowych. Kierownicy powinni ustalić, czy na podstawie ich ocen ryzyka w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy wymagane są maski ochronne.

Ważne jest, aby znać wszystkie rodzaje indywidualnych środków ochrony dróg oddechowych. Kierownik funkcjonariusza powinien zorganizować mu szkolenie obejmujące takie zagadnienia, jak:

• jakie jest zagrożenie i co może się stać w przypadku niestosowania sprzętu;
• dlaczego wybrana maska ochronna jest odpowiednia do zagrożenia (tj. przed czym chroni);
• ograniczenia sprzętu;
• jak korzystać ze sprzętu; oraz
• praktyczne postępowanie ze sprzętem, dopasowywanie go i testowanie.

Szczególnie ważne jest dopasowanie maski ochronnej. Maska nie może przepuszczać powietrza. Z tego powodu pełne maski ochronne nie są odpowiednie dla osób, które mają brodę lub noszą okulary.

Przed użyciem należy sprawdzić dopasowanie maski ochronnej w następujący sposób:

• należy zamknąć zawór wlotowy;
• delikatnie wciągnąć powietrze, aby maska lekko się zapadła, i wstrzymać oddech na 10 sekund;
• jeżeli maska pozostaje lekko zapadnięta i nie wykryto żadnej nieszczelności, przez którą do środka przedostaje się powietrze, stopień dopasowania jest satysfakcjonujący;
• w przypadku wykrycia jakiejkolwiek nieszczelności należy poprawić maskę i powtórzyć test. Jeżeli w dalszym ciągu widoczna jest nieszczelność, maska prawdopodobnie jest wadliwa i nie można jej używać. (Nie wolno zaciskać zbyt mocno pasków wokół głowy – powinny być dostosowane tylko na tyle, aby umożliwić nieprzepuszczające powietrza dopasowanie do twarzy);
• z przyczyn higienicznych lepiej, aby każda z dostarczanych masek ochronnych była używana tylko przez jednego funkcjonariusza. Powinno się je również czyścić i dezynfekować natychmiast po każdym użyciu.

Pamiętaj: pył azbestowy może zabić. Należy unikać długiego kontaktu z nim, nawet w przypadku noszenia maski ochronnej.

Przechowywanie: maskę ochronną należy przechowywać w przeznaczonym do niej pojemniku, czystym metalowym pudełku lub czystej torebce polietylenowej.

Kontrole: należy sprawdzać wszystkie maski ochronne przed użyciem w następujący sposób:

Maska ochronna	Sprawdzenie, czy nie ma pęknięć, przebić lub innych uszkodzeń.
Uprząż	Sprawdzenie, czy szwy są mocne.
Zawory	Sprawdzenie, czy nie ma uszkodzeń, oraz upewnienie się, że można nimi swobodnie poruszać i że zamocowania są zabezpieczone.
Filtry	Upewnienie się, że są nieuszkodzone i bezpiecznie przytwierdzone oraz że jest to odpowiedni rodzaj do materiałów, z którymi zetknie się dana osoba.
Inne części	Sprawdzenie, czy są bezpiecznie umocowane i nieuszkodzone.

Wymiana filtrów: należy wymieniać filtry zgodnie z instrukcjami wytwórcy lub częściej, jeżeli podczas korzystania z maski ochronnej dana osoba ma problemy z oddychaniem. Zapasowe wkłady filtrujące należy przechowywać w ciemnym, suchym miejscu w temperaturze pokojowej. Długość okresu przechowywania nieużywanych filtrów wynosi do czterech lat.

Czyszczenie: maskę ochronną należy utrzymywać w czystości i dezynfekować oraz dokonywać jej oględzin po każdym użyciu. Nie należy myć filtra – trzeba rozmontować sprzęt i umyć resztę mydłem i wodą (nie detergentami ani rozpuszczalnikami). Należy wyczyścić i sprawdzić zawór wydechowy oraz zdezynfekować cały egzemplarz łagodnym płynem użytku domowego. Nie wolno zakładać filtra, dopóki egzemplarz całkowicie nie wyschnie – należy jednak trzymać go z dala od bezpośredniego światła słonecznego.

Czynności obsługowe i naprawy: czynności obsługowe i naprawy mogą być przeprowadzane wyłącznie przez osoby doświadczone – zazwyczaj wytwórców. Nie należy próbować przeprowadzać nawet drobnych napraw, z wyjątkiem wymiany wkładów filtra.