Aparat oddechowy
Bezpieczeństwo i higiena pracy

Aparat oddechowy różni się od środków ochrony dróg oddechowych i jest przeznaczony do użycia wyłącznie jako pomoc w przypadku zagrożenia. Aparat oddechowy nie jest przeznaczony do użytku ogólnego jako środek ochrony przed oparami lub gazem.

Z aparatu oddechowego korzystają osoby, które mogą zostać zmuszone do wejścia do przestrzeni zamkniętej (jeżeli przestrzeń ta zostanie uznana za bezpieczną). Taka przestrzeń zamknięta z reguły występuje na statkach, ale można natrafić na nią również na lądzie, np. w tunelach w porcie lotniczym. Tego rodzaju przestrzeń może cechować się niedoborem (lub nadmiarem) tlenu, a w jej obrębie mogą występować łatwopalne lub toksyczne dymy.

Wskazówki dotyczące procedur, jakie należy stosować przy wchodzeniu do przestrzeni zamkniętej, oraz zawierające informacje na temat sposobu korzystania z aparatu oddechowego przedstawiono w sekcji „Bezpieczna praca na pokładzie statków”.

Pamiętaj! aparaty oddechowe nie umożliwiają pracy w środowisku, w którego powietrzu wykryto występowanie substancji niebezpiecznych.

Aparat oddechowy pomaga w bezpiecznej ewakuacji z przestrzeni zamkniętej w przypadku, gdy urządzenie do monitorowania stężenia gazu wykryje problem związany z jakością powietrza na danym obszarze. Urządzenie to pomaga również utrzymać czynności życiowe w przypadku wystąpienia trudności z wydostaniem się z przestrzeni zamkniętej do momentu podjęcia działań ratowniczych przez służby ratownicze.

Zasadniczo korzysta się z dwóch różnych rodzajów aparatów oddechowych:

• Sprzęt do wspomagania czynności życiowych w sytuacjach zagrożenia życia (ELSA): jest on łatwy do przenoszenia, szybko się go zakłada i zapewnia użytkownikowi powietrze przez krótki czas potrzebny do ewakuacji. Sprzęt ten składa się z cylindra zawierającego ilość powietrza nadającego się do oddychania wystarczającą na okres 10–15 minut, podłączonego do kaptura przy pomocy węża. Jest łatwy do przełożenia przez głowę i dostosowany do większości kształtów twarzy, w tym osób, które mają brodę i noszą okulary. Kaptur zakłada się znacznie łatwiej niż tradycyjną maskę na twarz, w którą są zwykle wyposażone inne aparaty oddechowe. Sprzęt ten należy mieć przy sobie przy wykonywaniu pracy w przestrzeni zamkniętej. Sprzęt ten należy mieć przy sobie przy wykonywaniu pracy w przestrzeni zamkniętej.
  Pamiętaj: ciśnienie w cylindrach nie może spaść poniżej 180 barów. Cylindry sprzętu ELSA muszą być wypełnione co najmniej w 80 %.
  
  
• sprzęt do podtrzymywania czynności życiowych: składa się on z:
  
  • trzech cylindrów zawierających sprężone powietrze, z których każdy zapewnia możliwość oddychania przez 45 minut, wyposażonych w regulator oraz narzędzie pomiarowe umożliwiające monitorowanie poziomu zapasów powietrza;
  • 60-metrowego węża powietrznego i 30-metrowego węża zapasowego do wykorzystania w razie konieczności, oraz bębna do nawijania węża;
  • pełnej maski oraz uprzęży;
  • węzła typu „Y” umożliwiającego podłączenie urządzeń do reanimacji do węża powietrznego; oraz
  • w pełni zautomatyzowanego zestawu do reanimacji.
  Sprzęt ten służy do podtrzymania czynności życiowych w sytuacji zagrożenia życia. W przypadku uwięzienia w przestrzeni zamkniętej lub odniesienia obrażeń w trakcie przebywania w takiej przestrzeni wyszkolony współpracownik będzie mógł udzielić funkcjonariuszowi pomocy, korzystając z tego urządzenia.

Poza aparatem oddechowym konieczne może okazać się również skorzystanie z iskrobezpiecznej latarki bezpieczeństwa, uprzęży bezpieczeństwa, lin bezpieczeństwa oraz lin do ustalania położenia wykorzystywanych w przestrzeni zamkniętej wraz z odpowiednimi urządzeniami do monitorowania stężenia gazu.

Nie należy korzystać z aparatury do oddychania jakiegokolwiek rodzaju przed przejściem odpowiedniego badania lekarskiego i zaliczeniem kursu szkoleniowego.

Dodatkowe informacje na temat szkoleń, badań lekarskich oraz sposobu korzystania z aparatu oddechowego można uzyskać od właściwego organu administracji krajowej.

Z aparatu oddechowego nie mogą korzystać osoby posiadające brodę lub noszące okulary – wynika to z faktu, że element aparatury zakładany na twarz nie może przepuszczać powietrza.

Aparat oddechowy służy wyłącznie podtrzymaniu czynności życiowych do momentu wydostania się z przestrzeni zamkniętej lub do momentu wyewakuowania danej osoby z tej przestrzeni przez służby ratownicze. Po założeniu aparatu oddechowego należy natychmiast przerwać przeszukiwanie.

Nie należy próbować ratować kolegów uwięzionych w przestrzeni zamkniętej – należy pozostawić to służbom ratowniczym.

Kontrola i konserwacja: procedury w zakresie sprawdzania i kontroli wszystkich rodzajów aparatów oddechowych są opisane w odpowiednich przepisach krajowych. Podstawowe wymogi obejmują:

1. przeprowadzenie oględzin pasków, elementów zakładanych na twarz, zaworów i cylindrów;
2. sprawdzenie poziomu ciśnienia w cylindrach; oraz
3. sprawdzenie objętościowego natężenia przepływu oraz jakości powietrza znajdującego się w sprzęcie ratunkowym.

Wszystkie wspomniane kontrole należy przeprowadzać co najmniej raz w miesiącu. Urządzenia mogą zostać objęte umowami w zakresie konserwacji. W celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji należy skontaktować się z odpowiednim specjalistą ds. sprzętu.

Prowadzenie rejestru: w rejestrze należy przechowywać informacje na temat wszystkich przeprowadzonych badań szczegółowych i kontroli – powinien on zawierać następujące informacje:

• imię, nazwisko i adres osoby odpowiedzialnej za urządzenia;
• specyfikację danego urządzenia oraz znak/numer umożliwiający jego zidentyfikowanie;
• nazwę producenta;
• datę przeprowadzenia kontroli oraz imię, nazwisko i podpis osoby przeprowadzającej kontrolę;
• stan urządzenia i wszelkie wykryte usterki; oraz
• (wyłącznie w odniesieniu do ELSA) poziom ciśnienia powietrza w cylindrze.

Rejestr może być prowadzony w dowolnej formie, ale musi zostać udostępniony do wglądu każdej osobie, która sobie tego zażyczy. Rejestr należy prowadzić przez okres pięciu lat.

Uprzęże i liny bezpieczeństwa oraz liny do ustalania położenia: przed użyciem należy przeprowadzić oględziny tych elementów wyposażenia pod kątem oznak zużycia. Po wykorzystaniu liny bezpieczeństwa i liny lokalizacyjnej należy je wyczyścić zgodnie z instrukcjami dostarczonymi przez producenta.

Ponowne napełnianie cylindrów: po skorzystaniu z cylindra należy niezwłocznie wyłączyć go z eksploatacji i ponownie go napełnić, niezależnie od tego, jak długo pozostawał w użyciu. Dotyczy to zarówno ELSA, jak i sprzętu do podtrzymywania czynności życiowych.