Veilig werken op hoogtes
Gezondheid en veiligheid

Mogelijk moet u in uiteenlopende omstandigheden op een hoogte werken, hetzij in een haven of aan een havendok, hetzij aan boord van een vaartuig, op een luchthaven, in de bedrijfsruimten van een handelaar of op andere plaatsen waarmee u niet vertrouwd bent. De risico's zijn dezelfde en u moet de nodige voorzorgsmaatregelen treffen. Als u van mening bent dat u niet veilig kunt werken, doe dit dan niet tot u er zeker van bent dat de juiste uitrusting en gepaste voorzorgsmaatregelen worden toegepast.

Werken op hoogtes betekent werken op plaatsen waar u, bij gebrek aan voorzorgsmaatregelen, kunt vallen en zich kunt verwonden.

Als u:

• boven de begane grond werkt,
• kunt vallen van een rand of een verhoging (voertuig, container of vrachtruimte), of
• vanaf de begane grond kunt vallen in een opening in de vloer of een gat in de grond

werkt u op een hoogte in elke situatie waarin u van één niveau naar een andere kunt vallen.

Hieronder volgen enkele voorbeelden van werken op hoogtes:

• toegang verkrijgen tot de laadzone op een weg- of spoorvoertuig of container;
• werken boven op een weg- of spoortanker, een vaartuig of container (om kijkgaten te controleren);
• ladders of trapladders gebruiken om toegang te verkrijgen tot vaartuigen, tanks, silo's en voorraadbakken;
• werkplatformen zoals stellingen, steigerwerk, kooien op scharnierende armen, schaarliften en opstappen gebruiken.

Denk eraan: werken op een hoogte kan éénmalig zijn of tot uw routinewerk behoren. Zorg dat u alle taken waarvoor u op een hoogte moet werken vaststelt, zodat u ze veilig kunt uitvoeren. Om verwondingen te voorkomen wanneer u op een hoogte moet werken komt het erop aan een risicobeoordeling uit te voeren om de juiste voorzorgsmaatregelen te kunnen treffen.

Risicobeoordelingen en veilige praktijken op het werk moeten worden toegepast op alle activiteiten waarbij op een hoogte moet worden gewerkt.

In sommige omstandigheden kan werken op hoogtes niet worden vermeden. Vrachten moeten echter altijd op een geschikte plaats worden gecontroleerd en bemonsterd. Dit betekent doorgaans dat de goederen uit de container of het wegvoertuig moeten worden gehaald en op een vlakke ondergrond moeten worden geplaatst, zodat u niet op een hoogte hoeft te werken.

Als u op een niet-vertrouwde plaats of in een niet-vertrouwde situatie werkt, moet u zorgvuldig rekening houden met de risico's en de controle en bemonstering pas uitvoeren als u er zeker van bent dat dit veilig is.

Ja, door:

• een bestaande werkplek te gebruiken die al veilig is, bv. voorzien van permanente relingen of een leuning rond de randen, of een plek of apparatuur te gebruiken met vaste, permanente relingen rondom;
• door hulpmiddelen te gebruiken. Als u geen bestaande werkplek kunt gebruiken, overweeg dan of u hulpmiddelen kunt gebruiken om vallen te voorkomen. Steigerwerk, opstappen, kooien op scharnierende armen en schaarliften zijn gebruikelijke voorbeelden van inrichtingen die hiertoe dienen, omdat de werkplatformen geleiderails hebben.

Gebruik geen geïmproviseerde methoden om toegang te verkrijgen, zoals een pallet op een vorkheftruck.

• Als u regelmatig toegang moet hebben, bijvoorbeeld om de luiken boven op tankwagens- of -wagons te controleren, moet u overwegen om speciale toegangsplatformen te installeren.

Wanneer u bovenaan tankwagens of tankwagons werkt via de toegangsconstructie die aan het voertuig is bevestigd, kijk dan altijd na of:

• de ladder goed vast zit en ook eventuele klapdelen vastgemaakt zijn;
• de reling bovenaan rechtstaat en vastzit;
• u gepaste schoenen draagt. Vergeet niet dat natte, bevroren of bemorste metalen oppervlakken erg glad kunnen zijn.

Gebruik indien mogelijk geen losse of niet ondersteunde (trap)ladders.

• Een tijdelijke ladder moet indien mogelijk bovenaan worden vastgemaakt of onderaan worden vastgehouden door een collega.
• De ladder moet een professioneel exemplaar zijn dat het gewicht van een persoon en eventueel materiaal kan dragen.
• De ladder moet stevig en in een juiste hoek worden geplaatst (dit wordt vaak vermeld op de zijkant van de ladder).
• Als u geen maatregelen kunt treffen om vallen te voorkomen, moet u proberen het risico te beperken door de hoogte en/of de gevolgen te minimaliseren.

Denk goed na hoe u de bemonsteringsapparatuur gaat dragen en hoe u de bemonstering gaat uitvoeren.

• Wanneer u een ladder gebruikt, moet u steeds op drie punten in contact staan met de ladder en beide handen vrij hebben.
• Als u een ladder moet gebruiken, moet u een veilige manier vinden om de bemonsteringsapparatuur en de monsterhouders te dragen. U kunt bijvoorbeeld een rugzak gebruiken of het materiaal met een touw omhoogtrekken zodra u veilig op een platform staat.
• Indien u moet bemonsteren vanop een ladder in plaats van een platform, kunt u zich schrap zetten met een knie of met uw lichaam tegen de ladder leunen, maar de voorkeur gaat uit naar een harnas dat aan de ladder wordt bevestigd.

Probeer allereerst vallen te voorkomen voordat u teruggrijpt naar maatregelen die de gevolgen ervan alleen minimaliseren of beperken.

• Veiligheidsnetten zijn een voorbeeld van dergelijke maatregelen, omdat ze het risico van verwonding bij het vallen moeten minimaliseren.
• Harnassen of valremmers minimaliseren ook verwondingen, maar vereisen een speciale installatie en opleiding.

Zorg wanneer u uitrusting om op hoogtes te werken gebruikt ook dat:

• deze voldoet aan de internationale voorschriften of Europese normen;
• deze regelmatig wordt gecontroleerd en goed wordt onderhouden;
• de gebruikers behoorlijk zijn opgeleid in het veilige gebruik ervan; en
• er toezicht wordt gehouden op het werk om te controleren dat er veilig wordt gewerkt.

Het normale gebruik van ladders of trapladders houdt geen maatregelen in om vallen te voorkomen of de gevolgen ervan te minimaliseren. Daarom moet u kunnen aantonen dat het niet redelijk was om andere middelen te gebruiken omdat de taak weinig risico's inhoudt en van korte duur is.

Let in het bijzonder op voor zwakke materialen op of in de buurt van de plaats waar u op een hoogte aan het werken bent, aangezien deze voor extra risico's zorgen. Een zwak oppervlak kan breken als er iemand op werkt of op valt. Enkele veel voorkomende voorbeelden zijn dakbedekking uit vezel- en asbestcement en dakramen, maar ook overbruggingsmateriaal in silo's.

Zorg voor het volgende:

• vermijd de noodzaak om op of in de buurt van zwakke oppervlakken te werken of erover te lopen, bv. door met behulp van steigerwerk onderlangs of met een kooi op scharnierende arm bovenlangs te werken;
• voorkom vallen door vaste wandelgangen met relingen te gebruiken om over zwakke daken uit asbestcement te lopen of gebruik gepaste werkplatformen met relingen wanneer u op of in de buurt van een zwak oppervlak werkt;
• minimaliseer de gevolgen van vallen door het gebruik van netten, airbags of valremmers.

Denk eraan dat werken op hoogtes ook andere risico's kan verhogen:

• Toegangsapparatuur kan u dichter bij lage daken of andere bouwwerken brengen. Kijk goed uit voordat u de apparatuur gebruikt en draag hoofdbescherming.
• Slipgevaar: oppervlakken kunnen extra gevaarlijk zijn door water, ijs of gemorste materialen.
• Struikelgevaar: aan toegangsapparatuur kunnen kabels, touwen of andere obstakels zijn bevestigd die voor struikelgevaar kunnen zorgen.
• Elektrocutie: toegangsapparatuur kan u dicht bij bovengrondse leidingen brengen. Metalen torens of andere apparatuur moeten ver uit de buurt van alle bovengrondse leidingen worden gehouden, ongeacht de spanning of het gebruik ervan.