Dampen en nevel
Gezondheid en veiligheid

Dampen worden vrijgegeven door stoffen wanneer deze bepaalde processen ondergaan (bv. wanneer ze worden verwarmd). Sommige dampen zijn louter irriterend, terwijl andere dampen giftig kunnen zijn.

Nevel bestaat uit stofdeeltjes die zich in de vorm van druppels door de lucht bewegen (doorgaans waterdruppels). Nevel kan neerslaan op vloeren waardoor ze glad worden en de zichtbaarheid beperken door neer te slaan op ramen en verlichtingsarmaturen.

U kunt dampen en nevel op veel plaatsen tegenkomen, zoals:

• koolstofdioxide in brouwerijen en distilleerderijen (vrijgegeven bij de gisting);
• koolstofmonoxide in stallingsplaatsen voor voertuigen;
• aceton bij voedselproducenten;
• benzeen in olie-installaties;
• methanol in distilleerderijen en olie-installaties;
• ethylalcohol in distilleerderijen en brouwerijen;
• gassen in containers die afkomstig zijn van de inhoud ervan, zoals formaldehyde, tolueen, benzeen, xyleen of koolmonoxide. Zie Gasdetectieapparatuur.

Let op: vaten, tanks enz. kunnen nog dampen bevatten wanneer de inhoud al lang is verwijderd, u dient dan ook extra voorzichtig te werk te gaan wanneer u besloten of slecht geventileerde ruimten betreedt.

Voor het omgaan met begaste containers zie:

• Veilig werken in dokken en vrachtruimten - Vracht en containers controleren.
• Gevaarlijke stoffen - begassingsmiddelen.

Dampen en nevel veroorzaken doorgaans schade na inademing in het ademhalingsstelsel, waarna ze de longen, de hersenen, het zenuwstelsel en andere organen aantasten. Ze houden echter nog andere gevaren in, door:

• neer te slaan op vloeren waardoor deze glad worden;
• door neer te slaan op verlichtingsarmatuur en ramen waardoor ze de zichtbaarheid beperken;
• brand te veroorzaken als ze in aanraking komen met bepaalde soorten elektrische toestellen;
• vlam te vatten of te ontploffen in geval van ontsteking.

Aangezien veel dampen en bepaalde vormen van nevel niet zichtbaar zijn, is het absoluut noodzakelijk te weten wanneer en waar ze zich kunnen voordoen.

Vaak worden er waarschuwingen aangebracht in gevarenzones van de bedrijfsruimten van een handelaar. Bij gebrek aan adequate ventilatie wanneer u in dergelijke ruimten moet werken en er zich nevel of dampen kunnen vormen, moet u ademhalingsbescherming dragen.

Waarschuwing:

• Stofmaskers bieden niet genoeg bescherming tegen dampen en nevel.
• Ademhalingsbecherming mag alleen worden gebruikt door functionarissen die daarvoor zijn opgeleid.

Als u in besloten ruimten werkt, zoals op een vaartuig, kunnen er gevaarlijke dampen of gassen aanwezig zijn. Gebruik dan gasdetectieapparatuur om zowel de concentratie zuurstof in de lucht als de eventuele aanwezigheid van gevaarlijke dampen te controleren.

Brandbare gassen, dampen en nevel worden gevormd of gebruikt in uiteenlopende industriële processen. Als ze niet naar behoren worden beheerst, kunnen ze zware ontploffingen of brand veroorzaken. Ruimten met een dergelijke atmosfeer staan bekend als gevaarlijke ruimten en worden als volgt ingedeeld:

• zone 0 als er altijd een ontplofbaar gas-luchtmengsel aanwezig is;
• zone 1 als er een ontplofbaar gasmengsel kan ontstaan; en
• zone 2 als er zich gedurende korte periodes een ontplofbaar gasmengsel kan ontstaan, hoewel dit niet waarschijnlijk is.

De voornaamste eis in dergelijke ruimten is elke vorm van ontsteking voorkomen, door alle mogelijke ontstekingsbronnen te verwijderen.

Sommige ontstekingsbronnen zijn duidelijk, zoals lucifers, aanstekers en brandende sigaretten, maar andere niet. Brandbare gasmengsels kunnen ook worden ontstoken door:

• motorvoertuigen;
• elektrische toestellen (met aansluiting op het lichtnet of op batterijen);
• vonken van handgereedschap;
• bepaalde soorten mobiele telefoons en radio's.

Wanneer u elektrische apparatuur of handgereedschap moet gebruiken in een gevarenzone, moet u bijzondere voorzorgsmaatregelen treffen. Raadpleeg en volg de veiligheidsvoorschriften van de handelaar.

Gebruik "intrinsiek veilig" gereedschap wanneer het risico bestaat dat er een brandbaar gasmengsel aanwezig is.

Intrinsiek veilige apparatuur is "apparatuur en bedrading die in normale of afwijkende omstandigheden onvoldoende elektrische of thermische energie afgeven om een specifiek gevaarlijk atmosferisch mengsel in de meest ontbrandingsvatbare concentratie te doen ontbranden".