Introduzzjoni għas-saħħa u s-sikurezza
Is-Saħħa u s-Sigurtà

Hemm ħafna perikli ġeneriċi li jistgħu jinqalgħu waqt il-proċedura ta’ eżaminazzjoni u ta’ teħid ta’ kampjuni. Hemm ukoll perikli speċifiċi rilevanti għal ċerti oġġetti.

Għandek tieħu approċċ proattiv sabiex tħares is-sigurtà tiegħek stess u dik ta’ persuni oħrajn li jkunu qegħdin jaħdmu miegħek jew li inti responsabbli għalihom.

Għandek tara wkoll li ma tesponix lil persuni oħrajn għal riskji akbar kemm permezz tal-kontaminazzjoni tal-oġġetti jew, b’riżultat tal-azzjoni tiegħek stess, billi tħalli l-oġġetti fi stat perikoluż.

Il-prattiċi tajbin tas-saħħa u tas-sigurtà huma r-responsabbiltà ta’ kulħadd. Il-leġiżlazzjoni nazzjonali tiddetta kif jiġu implimentati l-politiki tiegħek tas-saħħa u tas-sigurtà. Madankollu, bħala gwida, kull sistema għandha tinkludi:

• politika ddikjarata dwar ir-responsabbiltà individwali u korporattiva għas-sigurtà;
• sett ta’ valutazzjonijiet tar-riskji għall-postijiet u x-xogħol li jkun qed isir, li jidentifikaw il-perikli u l-kontromiżuri;
• gwidi ta’ prattika ta’ xogħol mingħajr periklu li jagħtu rakkomandazzjonijiet speċifiċi dwar proċeduri ta’ sigurtà għat-tlestija tax-xogħol;
• proċedura ta’ rappurtar ta’ inċidenti li tippermetti li t-tagħlim u r-reazzjonijiet li jirriżultaw minnhom jiddaħħlu fil-valutazzjonijiet tar-riskju u fil-gwidi ta’ prattika ta’ xogħol mingħajr periklu;
• reviżjonijiet regolari li jiżguraw li l-valutazzjonijiet tar-riskju u l-gwidi ta’ prattika ta’ xogħol mingħajr periklu jinżammu aġġornati (mill-inqas darba fis-sena — jew wara xi bidla li taffettwa s-saħħa u s-sigurtà).

Meta wieħed ikun qed jaħdem f’ambjenti perikolużi hija prattika tajba li x-xogħol isir f’timijiet ta’ mill-inqas żewġ persuni. Tista’ tħaddem ukoll sistema ta’ ‘sieħeb’ fejn żewġ uffiċjali jkunu responsabbli għas-sigurtà ta’ xulxin. Taħriġ bażiku fl-ewwel għajnuna mogħti lill-persunal kollu jippermettilhom jagħtu għajnuna f’waqtha lil xi kollega f’diffikultà.

Il-valutazzjonijiet tar-riskju jistgħu jkopru kemm post kif ukoll proċedura. Dawn għandhom ikopru l-perikli kollha possibbli u l-kontromiżuri. Għandek tagħmel valutazzjonijiet tar-riskju għal kull post fejn isir it-teħid tal-kampjuni. Ikunu meħtieġa valutazzjonijiet oħrajn tar-riskju għal ċerti tipi ta’ oġġetti li joħolqu periklu speċifiku (eż. qamħ f’massa — sensitizzatur respiratorju).

Il-valutazzjoni tar-riskju hija proċess għall-ġestjoni u l-kontroll tas-saħħa u s-sigurtà permezz ta’:

• l-identifikazzjoni tal-periklu;
• il-valutazzjoni tar-riskju;
• l-introduzzjoni ta’ miżuri preventivi u protettivi sabiex jitnaqqas jew jiġi eliminat ir-riskju;
• ir-reviżjoni tal-miżuri ta’ kontroll sabiex tiżgura li jkunu għadhom adattati.

Kopji tal-valutazzjonijiet tar-riskju għandhom ikunu disponibbli għal kull min jidħol jew jaħdem fiż-żona u għandhom ikunu riveduti kull sena jew meta sseħħ xi bidla li taffettwa l-post jew il-proċedura.

Jistgħu jintużaw valutazzjonijiet tar-riskju ġeneriċi bħala bażi għall-valutazzjonijiet tar-riskju lokali. Eżempju ta’ valutazzjoni tar-riskju huwa mogħti fl-Appendiċi A. L-amministrazzjoni nazzjonali tiegħek tista’ tuża formoli jew proċeduri differenti iżda l-prinċipju għandu jibqa’ l-istess. Gwida addizzjonali dwar il-valutazzjoni tar-riskju tista’ tinstab fuq: http://osha.europa.eu/en/topics/riskassessment/guidance.pdf

Bosta proċeduri ta’ teħid ta’ kampjuni jipproduċu oġġetti jew materjal li jitħassru jew li ma jintużawx bħala parti mill-kampjun, iżda li ma jkunux jistgħu jiġu rritornati mal-merkanzija. Kull każ għandu jiġi kkunsidrat fid-dawl tal-kriterji li ġejjin:

• Is-saħħa u s-sigurtà — tixrid jew porzjonijiet mhux użati ta’ żjut, spirti u kimiċi perikolużi meħuda mill-kunsinna għandhom jintremew b’mod sigur, waqt li wieħed iżomm f’moħħu kwalunkwe informazzjoni fuq l-SDS;
• L-iġjene fl-ikel — porzjonijiet mhux użati ta’ kampjuni tal-ikel għandhom jintremew b’mod li ma jidħlux fil-katina tal-ikel u lanqas ma jikkontaminaw id-drenaġġ jew il-provvisti tal-ilma. Ikel mormi bħal dan għandu jiġi protett minn annimali gerriema jew annimali oħrajn li jieklu l-karonja;
• Il-linji gwida nazzjonali u l-proċeduri lokali (fil-bini tan-negozjant) li jagħtu dispożizzjonijiet speċifiċi għat-tixrid u l-iskart.

Għandek tiftiehem dwar il-prattiki standard ta’ xogħol mingħajr periklu mal-maniġers u/jew ma’ esperti tas-saħħa u s-sigurtà għal postijiet u proċeduri partikolari. Dawn għandhom jinkludu x-xogħol fi jew fuq:

• friżers;
• is-saqaf ta’ bawżers tat-triq/ferrovjarji jew kontejners oħrajn tal-massa;
• l-immaniġġjar ta’ qamħ f’massa;
• il-bini tan-negozjanti (jiġifieri postijiet li wieħed ma jkunx familjari magħhom);
• żoni fejn ikunu qegħdin jitħaddmu krejnijiet u trakkijiet bil-fork-lift;
• terminals tal-kontejners;
• terminals ta’ tagħbija/ta’ ħatt;
• terminals ferrovjarji.

Din il-lista mhijiex eżawrjenti.

Il-prattiki ta’ xogħol mingħajr periklu jistgħu jkopru aspetti bħal:

• it-tagħmir personali protettiv li għandu jintuża;
• in-notifika tal-operatur;
• l-iżgurar li dejjem hemm kollega jew operatur preżenti sabiex jiżgura s-sigurtà tiegħek;
• il-proċeduri għall-aċċess għall-post;
• it-tagħmir għat-teħid tal-kampjuni;
• il-proċeduri ta’ teħid ta’ kampjuni.

Din il-lista mhijiex eżawrjenti.

Eżempju ta’ gwida ta’ prattika ta’ xogħol mingħajr periklu huwa mogħti fl-Appendiċi B. L-amministrazzjoni nazzjonali tiegħek tista’ tuża formoli jew proċeduri differenti iżda l-prinċipju għandu jibqa’ l-istess.

Is-sinjali u t-tikketti huma pprovduti sabiex jipproteġu s-saħħa u s-sigurtà tiegħek u dik tan-nies li jaħdmu miegħek u madwarek. Għandek tosserva s-sinjali f’kull ħin u tieħu kwalunkwe prekawzjoni.

Id-Direttivi Ewropej ġew adottati sabiex jistandardizzaw is-sinjali ta’ sigurtà u ta’ twissija. Madankollu, is-sinjali eżistenti jistgħu ma jaqblux mad-disinni l-ġodda. Jekk ma tifhimx eżatt xi jfisser sinjal għandek dejjem tfittex il-parir tal-persuna responsabbli għas-saħħa u s-sigurtà fil-post tiegħek, kemm jekk huwa port, moll, maħżen kif ukoll abbord bastiment jew ajruplan.

In-Nazzjonijiet Uniti introduċew sistema internazzjonali ta’ identifikazzjoni għall-materjal perikoluż u din tigi użata globalment.

Għaldaqstant din it-taqsima tagħti ħarsa ġenerali lejn it-tipi ta’ sinjali użati u lejn it-tifsira ġenerali tagħhom.

Sinjal ta’ projbizzjoni jfisser li l-azzjoni jew l-attività indikata hija pprojbita. Għandek tobdi dawn is-sinjali f’kull ħin. Xi wħud juru biss simbolu, oħrajn ikollhom kitba ta’ spjegazzjoni taħthom.

Tpejjipx	Ilma mhux tajjeb għax-xorb	L-ebda aċċess pedonali

Jekk tonqos li tobdi dawn is-sinjali tista’ tqiegħed lilek innifsek u lill-oħrajn f’riskju ta’ korriment jew mewt.

Is-sinjali ta’ twissija huma maħsuba sabiex javżawk dwar il-possibbiltà ta’ xi periklu. Il-periklu jista’ jkun intermittenti jew permanenti. Is-sinjal ikun qiegħed hemm sabiex ifakkrek dwar il-possibbiltà tal-periklu.

Twissija Ġenerali	Kawstiku jew aċiduż	Kesħa estrema

Għandek tikkunsidra l-periklu u tieħu l-prekawzjonijiet meħtieġa. L-ewwel sinjal ta’ hawn fuq jagħti twissija ġenerali — wieħed jista’ jżid xi kliem li jispjega periklu li ma jkunx kopert mis-simboli rikonoxxuti jew li jwissi dwar xi firxa ta’ perikli.

Is-sinjali obbligatorji jindikaw miżura ta’ sigurtà speċifika li għandek tieħu qabel tidħol fiż-żona indikata jew tkompli bix-xogħol tiegħek. Jekk tonqos li tosserva dawn is-sinjali tista’ tqiegħed lilek innifsek f’riskju ta’ korriment immedjat u/jew problemi tas-saħħa fit-tul.

Jekk it-tagħmir xieraq ma jkunx disponibbli m’għandekx tkompli x-xogħol.

protezzjoni tal-għajnejn	Protezzjoni għar-ras	Protezzjoni tal-widnejn	High Visibility Clothing

Bħal fil-każ ta’ sinjali oħrajn, jista’ jkun jew ma jkunx hemm spjegazzjoni taħt (eżempji oħra huma murija hawnhekk).

Minbarra s-sinjali ta’ projbizzjoni, ta’ twissija u s-sinjali obbligatorji, hemm varjetà ta’ sinjali ta’ sigurtà, inklużi sinjali li jindikaw il-ħruġ tal-emerġenza f’każ ta’ nirien, sinjali tal-ewwel għajnuna u sinjali ta’ tagħmir għat-tifi tan-nar.

kit tal-ewwel għajnuna	ħasil tal-għajnejn	doċċa	apparat għat tifi tan- nar	Ħruġ ta' Emerġenza	rotta ta' ħruġ

Bħal fil-każijiet preċedenti, is-sinjal jista’ jkun fih xi kliem. Għandek iżżomm f’moħħok il-pożizzjoni ta’ dawn is-sinjali qabel tibda x-xogħol. Il-proċeduri u l-ħruġ sigur f’każ ta’ nirien għandhom ikunu inklużi fil-valutazzjoni tar-riskju u fil-gwidi ta’ prattika ta’ xogħol mingħajr periklu.

Peress li l-oġġetti jiġu ttrasportati madwar id-dinja kollha, is-sinjali u t-tikketti użati fuq il-kimiċi u l-oġġetti perikolużi meta jkunu ttrasportati ġew miftiehma fin-Nazzjonijiet Uniti taħt is-Sistema Armonizzata Globalment ta’ Klassifikazzjoni u Tikkettar tas-Sustanzi Kimiċi (GHS). Ir-Regolament (KE) Nru 1272/2008 dwar il-klassifikazzjoni, it-tikkettar u l-ippakkjar ta’ sustanzi u taħlitiet (CLP) għamel il-leġiżlazzjoni Ewropea konformi ma’ dawn ir-regoli u jikkontribwixxi għall-għan tal-GHS li l-istess perikli għandhom ikunu deskritti u tikkettati bl-istess mod fid-dinja kollha. Ir-Regolament dwar is-CLP juża kriterji ta’ klassifikazzjoni u metodi ta’ tikkettar miftiehma internazzjonalment u ser jikkumplimenta r-Regolament REACH rigward ir-reġistrazzjoni, il-valutazzjoni, l-awtorizzazzjoni u r-restrizzjoni tas-sustanzi kimiċi (Regolament (KE) Nru 1907/2006).

Flimkien mal-pakkett ta’ kompromess għar-Regolament dwar is-CLP, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill adottaw żewġ atti relatati li jkomplu jadattaw il-leġiżlazzjoni tal-UE mar-regoli l-ġodda dwar il-klassifikazzjoni u t-tikkettar: id-Direttiva 2008/112/KE u r-Regolament (KE) Nru 1336/2008.


Nota: A global set of signs and symbols has been introduced (ikklikja hawnhekk għall-aktar eżempji).


Aktar eżempji ta’ sinjali tal-GHS jistgħu jinstabu fuq: http://www.unece.org/trans/danger/publi/ghs/pictograms.html

Id-dettalji kollha dwar il-GHS jistgħu jinstabu fuq is-sit elettroniku tal-Kummissjoni Ekonomika tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Ewropa (UNECE) fl-indirizz: http://www.unece.org/trans/danger/danger.html.

Aktar tagħrif dwar dan is-suġġett jista’ jinstab fuq is-sit elettroniku tal-Europa fl-indirizz: https://echa.europa.eu/-/updated-interactive-guide-on-safety-data-sheets-and-exposure-scenarios-available.

It-tikketti jistgħu jkunu jinkludu wkoll ittra kodiċi li tindika t-tip ta’ periklu speċifiku.

E	Splussiv
O	Ossidanti
F+	Jaqbad malajr ħafna
F	Jaqbad malajr
R10	Jaqbad
T+	Tossiku ħafna
T	Tossiku
Xn	Dannuż
C	Korrożiv
Xi	Irritant
R42 u/jew R43	Sensitizzant
CarcCat(1)	Karċinoġeniku
MutaCat(1)	Mutaġeniku
ReprCat(1)	Tossiku għar-riproduzzjoni
N u/jew R52, R53 u R59	Ta’ ħsara għall-ambjent

L-ADR (Accord européen relatif au transport international des marchandises Dangereuses par Route) huwa ftehim Ewropew li jirrigwarda t-trasport internazzjonali ta’ merkanzija perikoluża bit-triq li kien konkluż taħt il-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tan-Nazzjonijiet Uniti.. Dan imur lura għall-1957, iżda jiġi aġġornat b’mod regolari. Il-verżjoni attwali ġiet miftiehma fl-2019 (ECE/TRANS/215, Vol. I u II).

Il-ftehim jistabbilixxi l-kundizzjonijiet li taħthom l-oġġetti perikolużi jistgħu jiġu ttrasportati.

• L-Anness A jirregola l-merkanzija involuta, b’mod partikolari l-ippakkjar u t-tikketti tagħha.
• L-Anness B jirregola l-kostruzzjoni, it-tagħmir u l-użu ta’ vetturi għat-trasport ta’ materjali perikolużi.

L-oġġetti ttrasportati bit-triq huma maqsuma fi klassijiet ta’ perikli:

• Klassi 1: Sustanzi splussivi u artikoli li jkun fihom splussivi;
• Klassi 2: Gassijiet;
• Klassi 2.1: Gass li jaqbad (eż. butane u propane acetylene);
• Klassi 2.2: Gass li ma jaqbadx u gass mhux tossiku li aktarx jikkawża l-asfissija (fgar) (eż. nitroġenu u CO₂) jew ossidanti (eż. ossiġnu);
• Klassi 2.3: Gassijiet tossiċi (eż. klorin u fosġenu);
• Klassi 3: Likwidi li jaqbdu;
• Klassi 4.1: Solidi li jaqbdu, sustanzi awtoreattivi u splussivi solidi disensitizzati;
• Klassi 4.2: Sustanzi li jistgħu jaqbu b’mod spontanju;
• Klassi 4.3: Sustanzi li, f’kuntatt mal-ilma, jarmu gassijiet li jaqbdu;
• Klassi 5.1: Sustanzi ossidanti;
• Klassi 5.2: Perossidi organiċi;
• Klassi 6.1: Sustanzi tossiċi;
• Klassi 6.2: Sustanzi infettivi;
• Klassi 7: Materjal radjoattiv;
• Klassi 8: Sustanzi korrużivi;
• Klassi 9: Sustanzi u oġġetti perikolużi mixxellanji.

Kull entrata fil-klassijiet differenti ġiet mogħtija Numru tal-NU b’erba’ ċifri. Normalment ma jkunx possibbli li wieħed jifhem il-klassi(jiet) ta’ periklu ta’ sustanza min-numru tal-NU tagħha: ikollok tfittixhom f’tabella. L-eċċezzjonijiet għal dan huma s-sustanzi fil-Klassi 1, li n-numru tal-NU tagħhom dejjem jibda b’0.

Nota: minbarra l-ADR, hemm ftehimiet simili dwar it-trasport ta’ oġġetti bil-ferrovija u l-kanali interni:

• l-RID (ir-Regolamenti li jirrigwardaw it-Trasport Internazzjonali ta’ Merkanzija Perikoluża bil-Ferrovija) ippubblikati bħala Appendiċi Ċ għall-Konvenzjoni dwar it-Trasport Internazzjonali bil-Ferrovija (COTIF) konkluża f’Vilnius fit-3 ta’ Ġunju 1999, kif emendata l-aħħar and last amended in 2019;
• l-ADN (il-Ftehim Ewropew rigward it-Trasport Internazzjonali ta’ Oġġetti Perikolużi fuq l-Ilmijiet Interni) konkluż f’Ġinevra fis-26 ta’ Mejju 2000, kif emendat l-aħħar, and last amended in 2013.

Id-Direttiva tal-Unjoni Ewropea 2008/68 dwar it-trasport intern ta’ oġġetti perikolużi applikat ir-regoli tal-ADR, l-RID u l-ADN għall-movimenti interni kif ukoll għat-trasport internazzjonali.

TWISSIJA: Dawn il-klassijiet ta’ periklu taħt l-ADR ma jaqblux direttament mal-kategoriji ta’ periklu taħt il-GHS. Bħala regola, il-klassi jew kategorija tagħti biss indikazzjoni tat-tip ta’ periklu. Inti għandek tiċċekkja l-frażijiet H u P għal aktar informazzjoni ddettaljata dwar in-natura eżatta tal-periklu u dwar il-prekawzjonijiet li jkollok tieħu.

Kwalunkwe oġġett tikkettat bħal li jinsab f’waħda mill-klassijiet deskritti hawn fuq għandu jkun akkumpanjat minn skeda tad-data dwar is-sikurezza (SDS). L-SDS tipprovdi informazzjoni ddettaljata dwar is-sikurezza tal-prodott inklużi:

1. l-identifikazzjoni tas-sustanza;
2. il-kompożizzjoni/id-dejta dwar il-komposti;
3. l-identifikazzjoni tal-perikli;
4. miżuri tal-ewwel għajnuna;
5. miżuri ta’ tifi tan-nar;
6. miżuri f’każ ta’ ħruġ aċċidentali;
7. l-immaniġġjar u l-ħażna;
8. il-prekawzjonijiet kontra l-espożizzjoni u l-protezzjoni personali;
9. il-karatteristiċi fiżiċi u kimiċi;
10. l-istabilità u r-reattività;
11. informazzjoni tossikoloġika;
12. informazzjoni ekoloġika;
13. kunsiderazzjonijiet ta’ rimi;
14. informazzjoni dwar it-trasport;
15. ir-regolamenti;
16. informazzjoni oħra.

Ikklikkja hawnhekk sabiex tara eżempju ta’ skeda tad-dejta dwar is-sigurtà.

Kull skeda tad-Dejta dwar is-Sigurtà tal-Materjal jirreferi għall-frazijiet standard ta’ twissija. Dawn huma sett ta’ frażijiet għall-ħarsien u prevenzjoni mill-periklu (H u P) li ġew tradotti għall-lingwi kollha. Dan ifisser li jekk dan il kodiċi għall din il-frazi tkun murija, tkun tista tiġi miftiehma globalment. Lista kompluta tal-frażijiet H u P tista tinstab hawnhekk.

Il-frażijiet H u P qegħdin jiġu introdotti taħt is-Sistema Armonizzata Globalment (GHS) promossa mill-UNECE u taħt ir-Regolament (KE) Nru 1272/2008.

It-twissijiet, ir-restrizzjonijiet u l-miżuri ta’ prevenzjoni indikati fuq l-SDS għandhom ikunu segwiti f’kull ħin.

Jekk ma tkunx tista’ tistabbilixxi b’ċertezza assoluta li l-oġġetti mhumiex perikolużi u ma jkollokx SDS jew informazzjoni komparabbli jew jekk ikun hemm dubji dwar in-natura kimika tal-oġġetti, trid titlob opinjoni esperta.

Ara l-Kapitolu It-teħid ta’ kampjuni minn oġġetti perikolużi.

Tista’ tingħata wkoll kard internazzjonali dwar is-sigurtà kimika (ICSC). Din fiha informazzjoni simili għal dik tal-SDS. Jekk ma jkunx hemm SDS disponibbli, l-ICSC tista’ tkun alternattiva ta’ sigurtà aċċettabbli. Madankollu, inti għandek dejjem titlob l-SDS. Ikklikkja hawnhekk sabiex tara eżempju ta’ ICSC.