Αναθυμιάσεις και ομίχλη
Υγεία και ασφάλεια

Οι αναθυμιάσεις εκλύονται κατά τη διεργασία ουσιών (π.χ. όταν θερμαίνονται). Ορισμένα είδη αναθυμιάσεων είναι απλώς ερεθιστικά, ενώ άλλα ενδέχεται να είναι τοξικά.

Η ομίχλη αποτελείται από σωματίδια ουσιών που μπορούν να μεταφέρονται με τον αέρα σε μορφή σταγονιδίων (συνήθως ύδατος). Μπορεί να επικαθίσουν σε δάπεδα, καθιστώντας τα ολισθηρά, και να μειώσουν τη ορατότητα όταν επικάθονται σε παράθυρα και συσκευές φωτισμού.

Μπορεί να συναντήσετε αναθυμιάσεις και ομίχλη σε πολλούς χώρους, οι συνηθέστεροι από τους οποίους είναι:

• διοξείδιο του άνθρακα σε ζυθοποιίες και οινοπνευματοποιεία (εκλύεται κατά τη διάρκεια της ζύμωσης)·
• μονοξείδιο του άνθρακα σε σταθμούς αυτοκινήτων·
• ακετόνη σε μονάδες παρασκευής τροφίμων·
• βενζόλιο σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις·
• μεθανόλη σε διυλιστήρια και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις·
• αιθυλική αλκοόλη σε οινοπνευματοποιεία και ζυθοποιίες.
• αέρια μέσα σε εμπορευματοκιβώτια, τα οποία εκλύονται από το περιεχόμενο των εμπορευματοκιβωτίων, όπως η φορμαλδεΰδη, το τολουόλιο, το βενζόλιο, το ξυλόλιο ή το μονοξείδιο του άνθρακα. Βλ Εξοπλισμός ελέγχου αερίων.

Υπόμνηση: οι αναθυμιάσεις είναι δυνατό να παραμένουν σε κάδους, δεξαμενές, βαρέλια κ.λπ. για μεγάλο διάστημα μετά την απομάκρυνση του περιεχομένου και χρειάζεται επιπλέον προσοχή κατά την είσοδο σε κλειστούς ή ανεπαρκώς αεριζόμενους χώρους.

Για τον χειρισμό εμπορευματοκιβωτίων που έχουν απολυμανθεί με υποκαπνισμό, βλ.:

• Ασφαλής εργασία σε αποβάθρες και σταθμούς εμπορευμάτων - Εξέταση φορτίου και εμπορευματοκιβωτίων.
• Επικίνδυνες ουσίες - Υποκαπνιστικά.

Οι αναθυμιάσεις και η ομίχλη γενικά προκαλούν ζημία, εάν εισέλθουν στο αναπνευστικό σύστημα, προσβάλλοντας τους πνεύμονες, τον εγκέφαλο, το νευρικό σύστημα και άλλα όργανα. Εγκυμονούν, ωστόσο, και άλλους κινδύνους:

• όταν επικάθονται σε δάπεδα, καθιστώντας τα ολισθηρά·
• μειώνοντας την ορατότητα με το να επικάθονται σε φωτιστικά και παράθυρα·
• προκαλώντας πυρκαγιές, εάν έλθουν σε επαφή με ορισμένα είδη ηλεκτρικών συσκευών·
• προκαλώντας φλόγες ή εκρήξεις, εάν αναφλεγούν.

Επειδή πολλές αναθυμιάσεις και ορισμένες ομίχλες δεν είναι ορατές, το σημαντικότερο είναι να γνωρίζουμε πότε και πού ενδέχεται να υπάρχουν.

Συχνά, αναρτώνται προειδοποιήσεις σε επικίνδυνους χώρους επαγγελματικών δραστηριοτήτων. Εάν δεν υπάρχει σωστός εξαερισμός, αλλά πρέπει παρόλα αυτά να εργαστείτε σε αυτούς τους χώρους, στους οποίους είναι πιθανό να δημιουργηθούν αναθυμιάσεις ή ομίχλη, οφείλετε να φοράτε μέσα προστασίας της αναπνοής.

Προειδοποιήσεις:

• Οι μάσκες σκόνης δεν παρέχουν προστασία έναντι των αναθυμιάσεων και της ομίχλης.
• Μόνο εκπαιδευμένοι υπάλληλοι μπορούν να χρησιμοποιούν μέσα προστασίας της αναπνοής.

Εάν εργάζεστε σε κλειστούς χώρους, όπως τα πλοία, θα μπορούσαν να παρουσιαστούν επικίνδυνες αναθυμιάσεις ή αέρια. Πρέπει να χρησιμοποιείτε εξοπλισμό ελέγχου αερίων για να ελέγχετε και το επίπεδο του ατμοσφαιρικού οξυγόνου και μήπως υπάρχουν τυχόν επικίνδυνες αναθυμιάσεις.

Εύφλεκτα αέρια, ατμοί και συγκεντρώσεις σταγονιδίων παράγονται ή χρησιμοποιούνται σε πολλές βιομηχανικές διεργασίες. Εάν δεν ελέγχονται σωστά, μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές εκρήξεις ή πυρκαγιές. Χώροι στους οποίους υπάρχουν παρόμοιες ατμόσφαιρες είναι γνωστοί ως επικίνδυνες ζώνες και ταξινομούνται ως εξής:

• ζώνη 0, εάν είναι πάντοτε παρόν εκρηκτικό αέριο/μείγμα αέρα·
• ζώνη 1, εάν είναι πιθανό να παραχθεί εκρηκτική ατμόσφαιρα· και
• ζώνη 2, εάν δεν είναι πιθανό να παραχθεί εκρηκτική ατμόσφαιρα, αλλά θα μπορούσε να υπάρξει για μικρά διαστήματα.

Η βασική απαίτηση γι' αυτές τις ζώνες είναι να προλαμβάνεται κάθε πιθανότητα ανάφλεξης της ατμόσφαιρας με την εξάλειψη κάθε δυνατής πηγής ανάφλεξης.

Ορισμένες από αυτές είναι προφανείς, όπως τα σπίρτα, οι αναπτήρες και τα αναμμένα τσιγάρα, αλλά άλλες είναι λιγότερο προφανείς. Οι εύφλεκτες ατμόσφαιρες μπορούν επίσης να αναφλεγούν από:

• μηχανοκίνητα οχήματα·
• ηλεκτρικές συσκευές (με ρεύμα ή με μπαταρία)·
• σπινθήρες από χειροκίνητα εργαλεία·
• ορισμένους τύπους κινητών τηλεφώνων και ασυρμάτων.

Κάθε φορά που πρέπει να χρησιμοποιηθεί οποιοσδήποτε τύπος ηλεκτρικού εξοπλισμού ή χειροκίνητου εργαλείου σε μια επικίνδυνη ζώνη, είναι αναγκαίο να λαμβάνονται ειδικά μέτρα προφύλαξης. Οφείλετε να ανατρέχετε στους κανόνες ασφαλείας και να τους τηρείτε.

Πρέπει να χρησιμοποιείτε "εγγενώς ασφαλή" εξοπλισμό κάθε φορά που υπάρχει κίνδυνος ανάφλεξης της ατμόσφαιρας.

Εγγενώς ασφαλής εξοπλισμός είναι «ο εξοπλισμός και οι καλωδιώσεις που δεν είναι σε θέση να αποδεσμεύσουν επαρκή ηλεκτρική ή θερμική ενέργεια υπό κανονικές ή μη κανονικές συνθήκες, να προκαλέσουν ανάφλεξη ενός ειδικού επικίνδυνου ατμοσφαιρικού μείγματος σε εκείνη τη συγκέντρωσή του που μπορεί να αναφλεγεί ευκολότερα».