Komisja Europejska > Strona główna > Bazy danych > SAMANCTA

Nawigacja


SAMANCTA >

Inne języki >  
SAM-202

Chemikalia, substancje stałe
Pobór próbek

⇑
Towary
Definicja Różne chemikalia, produkty chemiczne i preparaty w stanie stałym, także nawozy, związki organiczne i nieorganiczne; barwniki i pigmenty; środki powierzchniowo czynne, preparaty piorące i smarowe, plastik i guma w formie podstawowej itd.; wszelkie nieznane preparaty chemiczne i produkty odpadów lub pozostałości.

W celu zapoznania się z informacjami dotyczącymi produktów w jednostkowych opakowaniach zob. kartę „Opakowania detaliczne i artykuły końcowe”.

W celu zapoznania się z informacjami dotyczącymi past zob. kartę „Wosk”.

W celu zapoznania się z informacjami dotyczącymi cieczy zob. kartę „Ciekłe produkty naftowe”.

Nie należy pobierać próbek pewnych chemikaliów ze względu na ich wysoce niebezpieczne właściwości; zob. sekcja Ogólne, odnośnik. W razie wątpliwości należy skonsultować się z laboratorium.


Chemikalia, substancje stałe
Zalecana minimalna wielkość każdej pobieranej próbki 100 g
Mające zastosowanie normy (normy ISO oraz normy UE) oraz właściwe prawodawstwo
  • ISO 10725 Plany badania i procedury kontroli wyrywkowej materiałów bezkształtnych.
  • ISO 11648-1 Statystyczne aspekty pobierania próbek materiałów bezkształtnych – Część 1. Zasady ogólne.
  • ISO 11648-2 Statystyczne aspekty pobierania próbek materiałów bezkształtnych – Część 2. Pobieranie próbek w postaci cząstek stałych.
  • ISO 3165 Produkty chemiczne stosowane w przemyśle -- Pobieranie próbek -- Zagadnienia bezpieczeństwa.

Należy także zapoznać się z treścią odpowiednich przepisów i wytycznych krajowych w zakresie pobierania próbek.


Wymagane wyposażenie
Zalecane narzędzie do pobierania próbek w zależności od stosowanej metody
  • Sonda o kształcie cylindrycznym z otworami, służąca do pobierania próbek towarów przewożonych luzem (S01-01).
  • Sonda otwarta podzielona na sekcje (S02-01).
  • Łopaty, łopatki z uchwytami (S03-01).
  • Sonda otwarta (typu „pelikan”).
  • Probierz „Nobbe’go”, w postaci pojedynczej rury zakończonej stożkiem, o średnicy 10 mm i owalnym otworze na powierzchni bocznej.
Wyposażenie do dzielenia próbek:
  • urządzenie do dzielenia na ćwiartki (ćwiartkowanie);
  • rotacyjny stożkowy dzielnik próbki (rozdzielacz Boernera);
  • żeberkowy dzielnik próbek.
Pojemniki, z jakich należy korzystać przy pobieraniu próbek Pojemniki muszą być wykonane z materiału nadającego się do bezpiecznego przechowywania chemikaliów i powinny być zamknięte, aby zapobiec wyciekom lub absorpcji wilgoci.
  • Torby z tworzywa sztucznego, o różnych rozmiarach, z nadrukowaną wcześniej etykietą lub bez takiej etykiety (P00).
  • Butelki z tworzyw sztucznych, o różnych rozmiarach (P01, P03, P04)
  • Puszki metalowe, duża pojemność (M01).
  • Butelki szklane, hermetycznie zamykane G01).
Pojemniki na próbki muszą być czyste i wolne od wszelkich substancji, które mogłyby zanieczyścić próbkowany materiał (takich jak woda, brud, włókna, związki piorące, benzyna ciężka i inne rozpuszczalniki, topniki lutownicze, kwasy, rdza i olej).

Próbki, w przypadku których zawartość wilgoci może mieć wpływ na wyniki analizy, np. substancje higroskopijne, należy pakować w pojemniki niewchłaniające wilgoci z hermetycznym zamknięciem. Pojemnik należy wypełnić w całości, a następnie uszczelnić go, aby zapobiec wszelkim zmianom zawartości wilgoci.

Środki bezpieczeństwa i ocena ryzyka Należy zapoznać się z treścią odpowiednich przepisów i wytycznych krajowych w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Należy pamiętać, że:
  • nie wolno pobierać próbek niektórych produktów ze względu na ich wyjątkowo niebezpieczne właściwości; łącze.
  • w przypadku niektórych produktów (wymienionych tu) próbki mogą pobierać jedynie upoważnieni do tego pracownicy (np. wykonawca); łącze.

  • Należy zapoznać się z treścią karty charakterystyki substancji lub postanowieniami Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych, o ile są dostępne.
  • Należy zwracać uwagę na znaki bezpieczeństwa i znaki ostrzegawcze.
  • Należy stosować odpowiednie środki ochrony indywidualnej.
  • Należy zapoznać się z treścią wszelkich instrukcji w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przedstawionych w ocenie ryzyka dla danego miejsca lub w dokumencie poświęconym zasadom bezpieczeństwa pracy, które zostały ustanowione w odniesieniu do miejsca pobierania próbek, i stosować się do zawartych w nich zaleceń.
Sytuacje niebezpieczne mogą mieć miejsce podczas:
  • pobierania próbek z towarów przemieszczanych — zagrożenie podczas pobierania próbek mogą stanowić urządzenia załadunkowe, przenośniki taśmowe, ciężarówki i inne urządzenia;
  • otwierania pojemników pod ciśnieniem (ciśnienie należy bezpiecznie wyrównać z ciśnieniem atmosferycznym).
    • Nie wolno podejmować prób otwarcia pojemników pod ciśnieniem, które mogą eksplodować w przypadku nieprawidłowego otwarcia.
    • Podczas rutynowej kontroli należy zwrócić się do zgłaszającego o otwarcie beczek i pobrać próbkę.
    • Otwarcie należy zwalniać powoli, przy użycia narzędzia nieiskrzącego;
  • Wchodzenie na obszary niebezpieczne (niedostępne lub zamknięte przestrzenie).
  • Obsługa materiałów niebezpiecznych, np.:
    • substancji łatwopalnych (np. węgla, niektórych związków organicznych);
    • substancji utleniających (np. kwasów utleniających i ich soli);
    • substancji toksycznych (np. cyjanków, związków zawierających rtęć, azotanów);
    • substancji żrących i drażniących (np. silnych kwasów i zasad, ich soli).
W celu zapoznania się z informacjami dotyczącymi ogólnych środków bezpieczeństwa zob. norma EN ISO 3165.

Środki ochrony indywidualnej:
  • środki ochrony dłoni: : wykonane z materiału odpornego na chemikalia i rękawice;
  • środki ochrony oczu: gogle ochronne, maski lub osłona na twarz (w razie potrzeby);
  • indywidualne środki ochrony dróg oddechowych: z odpowiednim filtrem małych cząsteczek i oparów (w razie potrzeby);
  • środki ochrony ciała: odzież ochronna, odporna chemicznie, o zmniejszonej palności i antystatyczna (w razie potrzeby);
  • Hełmy ochronne, ochraniacze słuchu oraz pas bezpieczeństwa: (w razie potrzeby).

Plan pobierania próbek
Rodzaj przesyłki Plan pobierania próbek
Produkty przewożonych luzem W przypadku produktów przewożonych (lub przechowywanych) luzem, stosując metodę doboru losowego lub systematycznego, pobiera się równą liczbę próbek zbiorczych z co najmniej pięciu miejsc w przesyłce.

Chemikalia przemieszczane Jedna próbka zbiorcza: składająca się z próbek pierwotnych pobranych na całej średnicy strumienia, przy czym odstępy czasu pomiędzy pobraniami należy ustalić w oparciu o prędkość przepływu.

Produkty przewożone luzem w opakowaniach Chemikalia w beczkach, baryłkach, puszkach i podobnych niewielkich pojemnikach, które można przenosić ręcznie: należy dopilnować, aby badane towary stanowiły jedną przesyłkę. Jeżeli towary wchodzą w skład kilku przesyłek, należy je wskazać oddzielnie. Próbkę zbiorczą można utworzyć wyłącznie z opakowań pochodzących z tej samej partii zawartej w tej samej przesyłce.

Z różnych paczek transportowych znajdujących się w różnych miejscach pojazdu transportowego lub magazynu należy pobrać próbki pierwotne tej samej wielkości, stosując metodę doboru losowego lub systematycznego.


Szczegółowe informacje
Procedura pobierania próbek Uwagi ogólne:
  • w przypadku gdy produkt jest przewożony luzem, ładunek należy traktować jako jednolitą całość – w takiej sytuacji próbki należy pobrać ze wszystkich części ładunku;
  • ciągłe automatyczne pobieranie próbek zawsze jest metodą preferowaną w stosunku do ręcznego pobierania próbek;
  • jeżeli stosuje się naczynie do mieszania, zbiera się wszystkie próbki pierwotne ze wszystkich punktów pobierania próbek i w skutek ich dokładnego wymieszania powstaje próbka zbiorcza. Naczynie do mieszania należy wstępnie przemyć produktem, którego próbka ma zostać pobrana;
  • obsługi i pakowania próbek należy dokonywać w dobrze wentylowanym miejscu;
  • jeżeli brak jest jakichkolwiek informacji lub informacje (oznaczenia, symbole zagrożenia, dokumentacja) różnią się od oczekiwanych, towary należy traktować jako niebezpieczne;
  • pobierania próbek towarów w specjalnych otoczeniach, np. w atmosferze azotu lub w warunkach sterylnych, należy dokonywać w lokalu odbiorcy pod oficjalnym nadzorem.

Reprezentatywne pobieranie próbek:
  • próbka powinna być reprezentatywna dla całej przesyłki. Pobieranie próbek pierwotnych musi obejmować różne części partii lub też powinno być przeprowadzane przez cały okres trwania rozładunku. Aby uzyskać próbkę zbiorczą, należy dokładnie wymieszać próbki pierwotne.

Pobieranie próbek:
  • w zależności od sposobu przewożenia lub rozładunku chemikaliów stosuje się różne metody pobierania próbek.
  • Produkty przewożone luzem
    • Sondy poziome: Sondy należy wprowadzić do ładunku z otworem skierowanym w dół, następnie obrócić je o 180º i powoli wyciągnąć w celu pobrania jednolitej próbki z całego przekroju ładunku. W przypadku każdej partii próbkę należy pobrać na trzech wysokościach (górna, środkowa i dolna część) oraz w różnych punktach w celu zapewnienia reprezentatywności próbki zbiorczej.
    • Sondy pionowe: Sondy pionowe należy wprowadzać do ładunku z zamkniętą(-ymi) komorą(-ami) do pobierania próbek. Po wprowadzeniu sondy na odpowiednią głębokość należy otworzyć komory i przekręcić sondę tak, aby zapewnić ich wypełnienie. Następnie należy zamknąć komory i wyciągnąć sondę. W przypadku każdej partii próbkę należy pobrać w różnych punktach na powierzchni i na różnych głębokościach, aby zapewnić reprezentatywność próbki zbiorczej.
  • Pobieranie próbek przenoszonych produktów. Jeżeli produkt jest przenoszony mechaniczne przy pomocy przenośników lub innych urządzeń, mogą być dostępne zawory rozdzielcze lub zsuwne, umożliwiające pobieranie próbek ze strumienia w regularnych odstępach czasu. W przypadku braku takich urządzeń, ze względów na kwestie bezpieczeństwa i higieny pracy, konieczne może okazać się wstrzymanie przepływu strumienia – w takiej sytuacji do pobrania próbek z przenośnika należy użyć szufli lub czerpaka. W niektórych przypadkach próbki można pobrać za pomocą urządzenia próbkującego typu „pelikan”, umieszczając je w strumieniu przepływających produktów chemicznych w regularnych odstępach czasu. W każdym przypadku próbki należy pobierać przez cały okres przepływu partii przez punkt pobierania, aby zapewnić reprezentatywność próbki zbiorczej.
  • Beczki, baryłki, puszki i podobne niewielkie pojemniki, które można przenosić ręcznie:
    • należy upewnić się, czy badane towary stanowiły jedną przesyłkę;
    • jeżeli towary wchodzą w skład kilku przesyłek, należy je wskazać oddzielnie;
    • próbkę pierwotną pobiera się z części środkowej każdego pojemnika w przesyłce, stosując metodę doboru losowego lub systematycznego;
    • jeżeli próbkę pobiera się tylko z jednego pojemnika (np. beczki), próbka jest pobierana bezpośrednio z próbnika do pojemnika na próbkę. W przypadku pobierania próbek ze zestawu beczek i istnieje pewność, że zestaw ten należy do identycznej partii, próbki pierwotne pobiera się z kilku losowo wybranych beczek, a następnie miesza się w naczyniu do mieszania w celu stworzenia próbki zbiorczej.

Podział próbki:
  • wielkość próbki zbiorczej może być duża. Dlatego też w celu uzyskania próbek końcowych może być konieczne jej zmniejszenie. Dodatkowe informacje w tym zakresie można uzyskać w sekcji poświęconej systemowi podziału próbek.
    • Metoda ćwiartkowania: Z próbki zbiorczej należy usypać stożek na równej i czystej powierzchni i rozprowadzić go do uzyskania warstwy o jednolitej grubości (ok. 10 cm); następnie należy podzielić próbkę na cztery części, korzystając z rozdzielacza (ramki lub narzędzia składającego się z czterech desek ustawionych pod kątem prostym, które można wcisnąć w warstwę produktu). Dwie przeciwległe ćwiartki należy usunąć (upewniając się każdorazowo, że usunięto również cały pył oraz wszelkie drobne cząsteczki). Proces ten należy powtarzać do momentu, w którym wielkość pozostałych ćwiartek zostanie uznana za odpowiednią do sporządzenia próbek końcowych. Próbki końcowe powinny zawierać również wszelkie pozostałe cząsteczki pyłu lub drobne cząsteczki.
    • Dzielniki mechaniczne: W miarę możliwości należy korzystać z rozdzielacza Boernera lub dzielnika wielokomorowego (typu Riffle’a). Podobnie jak w przypadku metody ćwiartkowania, próbka zbiorcza powinna być zmniejszana do momentu, w którym jej wielkości zostanie uznana za odpowiednią do sporządzenia próbek końcowych.

  • W celu uzyskania dodatkowych informacji należy zapoznać się z treścią norm ISO oraz obowiązujących rozporządzeń UE.
Formularz pobierania próbek
  • Należy wypełnić formularz pobierania próbek. Jedną kopię formularza należy dołączyć do próbek, natomiast drugą należy zachować do celów archiwizacyjnych.
Transport
  • Próbki powinny zostać odpowiednio oznakowane – etykiety powinny wskazywać rodzaj konkretnego wiążącego się z nimi zagrożenia.
  • Próbka może być uznawana za materiał niebezpieczny w transporcie, podlegający postanowieniom Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych. W przypadku zastosowania opakowań kombinowanych (składających się z opakowania wewnętrznego i zewnętrznego odpornego na rozerwanie i trudnego do przekłucia) można zastosować wyłączenia dotyczące towarów niebezpiecznych pakowanych w ograniczonych ilościach; Zob. Transport w części Ogólne.
  • Do próbki należy zawsze dołączyć kopię karty charakterystyki substancji.
  • Pojazd dokonujący przewozu musi być wyposażony w odpowiednią gaśnicę.
Przechowywanie
  • Przechowywać w chłodnym, ciemnym, suchym i dobrze wentylowanym miejscu z dala od źródeł ciepła.
  • Pojemnik powinien być szczelnie zamknięty, aby zapobiec utracie składników lotnych.
  • W przypadku materiałów łatwopalnych należy, w miarę możliwości, wykorzystać wentylowaną szafę.
  • Należy pamiętać o stosowaniu odpowiednich znaków ostrzegawczych.

Chemikalia, substancje stałe (rozwiń listę )
Numer HS Opis


Zmiany
Wersja Data Zmiany
1.0 12.10.2012 Wersja pierwsza
1.1 30.03.2019 Update "Headings", recommended minimum quantity for sampling changed, text correction